Wat is OBD-II?

OBD-II (on-board diagnostics, tweede generatie) is het zelfdiagnosesysteem in de motorcomputer van moderne personenauto's en lichte bedrijfswagens. Het bewaakt de onderdelen die invloed hebben op de uitlaatemissies. Vindt het een storing, dan gaat het motormanagementlampje aan en wordt een storingscode opgeslagen. Elke standaard scantool kan die code uitlezen via een 16-polige aansluiting onder het dashboard.

Heeft mijn auto OBD-II?

In de Verenigde Staten hebben deze voertuigen het:

• Alle personenauto's en lichte bedrijfswagens op benzine vanaf modeljaar 1996. Voertuigen die ook op een alternatieve brandstof kunnen rijden, hebben volledige OBD-II als ze op benzine rijden; volledige OBD-II tijdens het rijden op de alternatieve brandstof zelf was verplicht vanaf modeljaar 2005.
• Alle dieselpersonenauto's en lichte bedrijfswagens vanaf modeljaar 1997.
• Een klein aantal benzinevoertuigen uit 1994 en 1995.

Om een bepaald voertuig te controleren, kijk je op het label met emissie-informatie onder de motorkap. Bij een OBD-II-voertuig staat daar „OBD II” op.

In de Europese Unie heet hetzelfde principe EOBD. Richtlijn 98/69/EG maakte het verplicht op benzine-personenauto's tot 2.500 kg: voor nieuwe typegoedkeuringen vanaf 1 januari 2000 en voor alle nieuwe auto's vanaf 1 januari 2001; zwaardere benzineauto's volgden een jaar later (2001 en 2002). Diesel-personenauto's tot 2.500 kg en zes zitplaatsen volgden: nieuwe typen vanaf 1 januari 2003, alle nieuwe auto's vanaf 1 januari 2004. Zwaardere diesel-personenauto's moesten het hebben op nieuwe typen vanaf 1 januari 2005. EOBD gebruikt dezelfde aansluiting en hetzelfde codeformaat.

Wat OBD-II bewaakt

De computer voert tests uit, monitoren genoemd, op emissiegerelateerde systemen. Bij een benzineauto zijn dat onder meer:

• Rendement van de katalysator.
• Ontstekingsuitval (misfire).
• Brandstofsysteem (hoeveel de computer het mengsel moet bijsturen).
• Lambdasondes en hun verwarming.
• Verdampingssysteem (EVAP, lekken van brandstofdamp).
• Uitlaatgasrecirculatie (EGR) en secundaire lucht, indien aanwezig.
• Elke elektronische in- en uitgang van de motorcomputer die de emissies kan beïnvloeden.

Nieuwere voertuigen hebben extra controles, zoals het koelsysteem, de carterventilatie en variabele kleptiming. Diesels hebben een eigen lijst, waaronder het roetfilter en de NOx-nabehandeling. Zie rijcycli en gereedheidsmonitoren voor de volledige lijst.

Het motormanagementlampje

De officiële naam is malfunction indicator lamp (MIL). Er staat meestal „Check Engine” of „Service Engine Soon” op.

• Lampje brandt continu: een storing is bevestigd. Bij de meeste storingen gebeurt dat als hetzelfde probleem twee rijcycli achter elkaar wordt gezien.
• Lampje knippert: een ontstekingsuitval die ernstig genoeg is om de katalysator te beschadigen. Laat de auto zo snel mogelijk nakijken.
• Lampje gaat vanzelf uit: zodra de storing drie rijcycli achter elkaar niet meer wordt gezien.

Het lampje gaat niet alleen over emissies. Veel storingen die het aanzetten, hebben ook een slechter brandstofverbruik, rijgedrag of vermogen tot gevolg.

Wat een scantool kan uitlezen

Elk OBD-II-voertuig moet een generieke scantool dezelfde basisinformatie geven:

• Opgeslagen (bevestigde) storingscodes en pending codes. Permanente codes zijn vanaf modeljaar 2010 gefaseerd ingevoerd en zijn vanaf 2012 op alle voertuigen verplicht.
• Een freeze frame: een momentopname van motorgegevens op het moment dat een storing werd opgeslagen.
• Live data, zoals motortoerental, koelvloeistoftemperatuur, rijsnelheid, berekende belasting, gasklepstand, brandstofcorrectie (fuel trim) en het signaal van de lambdasondes.
• Gereedheidsstatus: of elke monitor zijn zelftest heeft afgerond sinds de codes voor het laatst zijn gewist.
• Of het motormanagementlampje wordt aangestuurd.

Wil je weten waaruit een code als P0420 bestaat, lees dan hoe je een OBD-II-code leest. Om een code op te zoeken, gebruik je de lijst met storingscodes.

Wat gestandaardiseerd is

OBD-II maakte vijf dingen op elk voertuig gelijk:

Sinds modeljaar 2008 moeten Amerikaanse personenauto's en lichte en middelzware bedrijfswagens (tot 14.000 lb toegestane maximummassa) ISO 15765-4 (CAN) gebruiken. Zware vrachtwagens gebruiken SAE J1939. De gids over aansluiting en pinbezetting laat zien welke pinnen elk protocol gebruikt.

Wat OBD-II niet doet

• Het noemt niet het kapotte onderdeel. Een code wijst naar het waarschijnlijke gebied van de storing. Een code voor een te mager mengsel, zoals P0171, kan bijvoorbeeld komen door een vacuümlek, een zwakke brandstofpomp of een vuile luchtmassameter.
• Het dekt niet de hele auto. De regels gelden voor emissiegerelateerde systemen. Codes van ABS-, airbag- en carrosseriemodules vallen buiten de verplichte set, en om die uit te lezen heb je meestal een tool nodig die de eigen diagnose van de fabrikant ondersteunt.
• Een code wissen repareert niets. Wissen verwijdert de opgeslagen codes en zet elke monitor terug op „niet gereed”. Is de storing er nog, dan komt de code terug.

OBD-II en emissiekeuringen

Veel keuringsprogramma's testen auto's nu via de OBD-II-aansluiting in plaats van door aan de uitlaat te meten. Volgens de Amerikaanse federale regel wordt een voertuig afgekeurd als het motormanagementlampje wordt aangestuurd terwijl er een code is opgeslagen. Het wordt ook afgekeurd als het lampje helemaal niet aangaat met het contact aan en de motor uit. Bij te veel onvolledige monitoren wordt de auto weggestuurd om eerst te rijden en daarna opnieuw te worden getest. Zie rijcycli en emissiekeuringen voor de grenzen.

Voor het verhaal over hoe OBD-II is ontstaan, zie de geschiedenis van OBD-II. Voor de termen die hier worden gebruikt, zie de OBD-II-woordenlijst.

OBD DashX leest en wist OBD-II-storingscodes op Android met een Bluetooth ELM327-adapter.